Een echtscheiding heeft ingrijpende fiscale gevolgen. Bijna elk onderdeel van uw aangifte kan veranderen: het fiscaal partnerschap, de eigen woning, de verdeling van inkomsten en vermogen, de hypotheekrenteaftrek, eventuele alimentatie en de toeslagen. Goede keuzes in het scheidingsjaar kunnen flink schelen.
Wanneer eindigt het fiscaal partnerschap?
Fiscaal partnerschap eindigt in beginsel op het moment dat aan twee voorwaarden is voldaan: er ligt een verzoek tot echtscheiding of scheiding van tafel en bed bij de rechtbank, en u staat niet langer op hetzelfde adres ingeschreven. In het jaar waarin aan beide voorwaarden wordt voldaan, mag u ervoor kiezen om voor het hele jaar nog fiscaal partner te zijn. Dat kan voordelig zijn voor de verdeling van inkomsten en aftrekposten.
De keuze voor het volledige jaar fiscaal partnerschap
Kiest u beiden voor het volledige jaar fiscaal partnerschap, dan mag u gemeenschappelijke inkomensbestanddelen — zoals de hypotheekrente, het eigenwoningforfait en de meeste aftrekposten — vrij onderling verdelen. Dit kan duizenden euro's belasting schelen, bijvoorbeeld wanneer één partner een hoger inkomen heeft dan de ander. Wij rekenen verschillende scenario's voor u door.
De eigen woning bij scheiding
Zodra een partner de woning verlaat, verandert de eigenwoningregeling voor die persoon. De wet kent een echtscheidingsregeling van maximaal twee jaar (art. 3.111 lid 4 Wet IB 2001): zolang de andere partner in de woning blijft wonen, mag de vertrokken partner zijn deel van de woning nog als eigen woning blijven beschouwen. Daarna verschuift dat deel naar box 3.
Verdeling van de hypotheekrente
Gedurende de tweejaarsregeling kan de vertrokken partner de helft van de hypotheekrente nog in box 1 aftrekken; de helft van het eigenwoningforfait moet daarbij worden opgegeven. Vaak komt dit verstrekken van woongenot fiscaal terug als een vorm van alimentatie in natura, met gevolgen voor beide partners. De praktijk is complex en vraagt om maatwerk.
Partneralimentatie
Partneralimentatie is voor de betaler een persoonsgebonden aftrekpost in box 1 en bij de ontvanger belast als inkomen in box 1. Dit geldt voor periodieke betalingen en in beginsel ook voor een afkoopsom ineens. Het is van groot belang om vooraf duidelijke afspraken te maken over hoogte en aard van de betalingen, en deze schriftelijk vast te leggen in het echtscheidingsconvenant — anders ontstaan vaak discussies met de Belastingdienst. Sinds 2020 geldt de aftrek tegen het basistarief van box 1.
Kinderalimentatie
Kinderalimentatie is fiscaal neutraal: niet aftrekbaar bij de betaler en niet belast bij de ontvanger. De kinderbijslag en eventueel kindgebonden budget blijven afzonderlijke regelingen.
Verdeling vermogen (box 3)
De vermogensverdeling bij scheiding heeft fiscale gevolgen voor beide partners. Tot het moment van scheiding wordt het gezamenlijke box 3-vermogen op peildatum 1 januari nog samen aangegeven. Daarna gaat ieder zijn eigen weg, met een eigen heffingsvrij vermogen. Bij overbedeling kan een vordering of schuld ontstaan die zelf in box 3 thuishoort.
Pensioenverevening
Bij scheiding heeft de ex-partner in beginsel recht op de helft van het tijdens het huwelijk opgebouwde ouderdomspensioen (Wet verevening pensioenrechten bij scheiding). Partners kunnen daarvan in het convenant afwijken — bijvoorbeeld door conversie naar een eigen pensioenrecht of door volledige afstand. De fiscale gevolgen verschillen per variant.
Heffingskortingen na scheiding
Na het einde van het fiscaal partnerschap heeft elke ex-partner weer recht op zijn of haar eigen heffingskortingen, waaronder eventueel de inkomensafhankelijke combinatiekorting voor de ouder die de zorg draagt voor minderjarige kinderen. Voorlopige aanslagen die nog op het oude partnerschap zijn gebaseerd, moeten worden aangepast.
Toeslagen herzien
Huurtoeslag, zorgtoeslag, kindgebonden budget en kinderopvangtoeslag zijn afhankelijk van het toetsingsinkomen en de samenstelling van uw huishouden. Geef wijzigingen tijdig door, anders volgen later naheffingen die kunnen oplopen.
Onze hulp
Onze adviseurs hebben ruime ervaring met scheidingsaangiftes en werken in voorkomende gevallen samen met uw advocaat of mediator. Wij rekenen de scenario's rond fiscaal partnerschap, woning en alimentatie voor u door en regelen de aangifte voor beide partijen.