Alimentatie heeft belangrijke fiscale gevolgen voor zowel de betaler als de ontvanger. De regels verschillen sterk tussen partneralimentatie en kinderalimentatie. Goed onderbouwde afspraken in het echtscheidingsconvenant voorkomen problemen met de Belastingdienst.
Partneralimentatie betalen
Betaalt u periodieke partneralimentatie aan uw ex-partner? Dan vormt dat voor u een persoonsgebonden aftrekpost in box 1 (art. 6.3 Wet IB 2001). U moet aantonen dat de betalingen daadwerkelijk hebben plaatsgevonden en dat ze hun grondslag vinden in het familierecht (Boek 1 BW). Bijdragen aan een ex-samenwoonpartner zonder rechtens afdwingbare verplichting zijn in beginsel niet aftrekbaar.
Aftrek tegen het basistarief
De aftrek voor betaalde partneralimentatie wordt sinds 2020 stapsgewijs beperkt tot het basistarief van box 1. Voor belastingplichtigen in het hoogste tarief levert de aftrek dus niet meer het volle progressieve voordeel op. Wij rekenen het effect voor uw situatie precies door.
Partneralimentatie ontvangen
Ontvangt u partneralimentatie? Dan vormt die voor u belast inkomen in box 1 (art. 3.101 Wet IB 2001). Eventuele kosten voor verwerving, inning en behoud van de alimentatie zijn aftrekbaar.
Wettelijke termijn
De wettelijke duur van partneralimentatie is voor scheidingen vanaf 2020 verkort van twaalf tot in beginsel maximaal vijf jaar, met enkele uitzonderingen voor langlopende huwelijken en zorg voor jonge kinderen. Voor oudere scheidingen blijft de twaalfjaarstermijn van toepassing.
Bruto of netto afspreken
In het echtscheidingsconvenant moet duidelijk worden gemaakt of de afgesproken alimentatie bruto of netto is — dus of de ontvanger zelf de inkomstenbelasting en premies volksverzekeringen draagt. Onduidelijkheden leiden later vrijwel altijd tot discussie met de Belastingdienst over de hoogte van de aftrek.
Kinderalimentatie
Kinderalimentatie is fiscaal neutraal: niet aftrekbaar bij de betaler en niet belast bij de ontvanger. Dat geldt ook voor bijdragen in natura, zoals voor schoolgeld of kleding. Voor de zorg voor kinderen na scheiding gelden afzonderlijke regelingen, zoals de inkomensafhankelijke combinatiekorting voor de zorgouder.
Afkoopsom partneralimentatie
Een eenmalige afkoopsom voor toekomstige partneralimentatie is bij de betaler aftrekbaar als persoonsgebonden aftrekpost en bij de ontvanger volledig belast in box 1 (art. 3.102 lid 2 Wet IB 2001). Door het progressieve tarief kan dit fiscaal pijnlijk uitpakken voor de ontvanger. Een alternatief is een lijfrente aankopen waarmee de uitkeringen worden gespreid; de premie blijft dan bij de betaler aftrekbaar als alimentatie.
Verrekening met overbedeling
Ook een verrekening met een overbedeling bij de boedelscheiding kan kwalificeren als afkoop van alimentatie, mits er bij de betaler sprake is van vermogensvermindering en er geheel of gedeeltelijk wordt afgezien van toekomstige periodieke betalingen.
Alimentatie in natura
Laat u uw ex-partner gratis in de gezamenlijke woning wonen? Dan kan dit kwalificeren als alimentatie in natura: de waarde (vaak gerelateerd aan het eigenwoningforfait) is bij u aftrekbaar en bij uw ex-partner belast. Combineert u dit met de tweejaarsregeling voor de eigen woning, dan ontstaat een complex samenspel.
Box 3-gevolgen
Een vordering of schuld uit hoofde van alimentatie kan onder voorwaarden in box 3 vallen. Bij een afkoopsom die in termijnen wordt voldaan, is er aan beide zijden een box 3-positie.
Indexering en wijziging
Wettelijke partneralimentatie wordt jaarlijks geïndexeerd. Wijzigt uw inkomen of dat van uw ex-partner ingrijpend, dan kunt u via de rechter een aanpassing vragen.
Onze hulp
Bij scheiding kan goede fiscale planning rond alimentatie duizenden euro's per jaar schelen. Onze adviseurs rekenen alle scenario's voor u door en zorgen dat de aangiften van beide ex-partners op elkaar aansluiten.