Vermogen zoals spaargeld, beleggingen en een tweede woning wordt belast in Box 3 van de inkomstenbelasting. Door arresten van de Hoge Raad (2021 en het Kerstarrest-vervolg in 2024) is dit stelsel ingrijpend gewijzigd. Op dit moment geldt een overbruggingsstelsel met forfaitair rendement, met daarnaast de mogelijkheid om uw werkelijke rendement op te geven via de Opgaaf werkelijk rendement (OWR).
Wat valt er in Box 3?
In Box 3 valt alles wat geen onderdeel is van Box 1 (werk en eigen woning) of Box 2 (aanmerkelijk belang). Denk aan spaargeld, beleggingen (aandelen, obligaties, ETF's), cryptovaluta, vorderingen en onroerend goed dat niet uw hoofdverblijf is (zoals een tweede woning of verhuurd pand).
Heffingsvrij vermogen
Iedere belastingplichtige heeft een heffingsvrij vermogen. Voor fiscale partners telt dit dubbel. Vermogen onder die grens wordt niet belast. De exacte bedragen worden jaarlijks geïndexeerd.
Forfaitair rendement (het overbruggingsstelsel)
Tot er een definitief stelsel is, rekent de Belastingdienst met een forfaitair (verondersteld) rendement per vermogenscategorie: een laag percentage voor spaargeld, een hoger percentage voor overige bezittingen (beleggingen, onroerend goed) en een aftrekpercentage voor schulden. Dit forfait gaat ervan uit dat u een bepaald rendement haalt, ongeacht uw werkelijke opbrengst.
Opgaaf werkelijk rendement (OWR) — wat is het?
De Hoge Raad oordeelde dat heffing over een forfaitair rendement in strijd met het eigendomsrecht kan zijn wanneer uw werkelijke rendement láger is dan het forfait. Daarom kunt u via het formulier Opgaaf werkelijk rendement (OWR) uw daadwerkelijke rendement opgeven. Is uw werkelijke rendement lager dan het forfaitaire rendement, dan betaalt u belasting over het lagere werkelijke bedrag en krijgt u (een deel) terug. Is uw werkelijke rendement hoger, dan blijft het forfait gelden — opgeven kan dan nooit nadelig zijn.
Voor welke jaren geldt OWR?
De OWR geldt voor de jaren binnen het overbruggingsstelsel (vanaf belastingjaar 2021 tot het nieuwe stelsel in werking treedt). De Belastingdienst verstuurt hiervoor stapsgewijs formulieren; de regeling is volop in ontwikkeling en de exacte planning kan nog wijzigen. Wij houden de actuele stand voor u bij.
Hoe wordt werkelijk rendement berekend?
Het werkelijke rendement wordt box-breed over uw hele Box 3-vermogen berekend, over het hele kalenderjaar. Het bestaat uit: • directe opbrengsten: rente, dividend en huur; • indirecte opbrengsten: de waardeontwikkeling van bezittingen — zowel gerealiseerd (verkocht) als ongerealiseerd (alleen op papier gestegen of gedaald); • eigen gebruik van bijvoorbeeld een tweede woning telt volgens de Belastingdienst mee als voordeel. U kunt niet per bezitting kiezen: het is alles-of-niets over het totale Box 3-vermogen.
Welke kosten mag u aftrekken bij OWR?
Kosten zijn bij het werkelijke rendement in beginsel niet aftrekbaar. De enige uitzondering is de rente op uw Box 3-schulden. Onderhouds-, beheers- of aankoopkosten van bijvoorbeeld een beleggingspand tellen dus niet mee.
Tegenbewijs / wanneer is OWR voordelig?
OWR is vooral interessant als u een jaar met laag of negatief rendement had: weinig rente of dividend, of gedaalde koersen of vastgoedwaarde. Bij een goed beleggingsjaar is het forfait juist vaak gunstiger. Onze adviseurs rekenen beide scenario's voor u door en dienen het formulier correct in.
Schulden
Schulden mag u in Box 3 verrekenen, maar er geldt een drempel. Alleen schulden boven die drempel verlagen uw grondslag.
Peildatum
De peildatum voor het forfaitaire stelsel is 1 januari van het belastingjaar. Bij de Opgaaf werkelijk rendement gaat het juist om het resultaat over het hele jaar, niet om één peildatum.
Het nieuwe stelsel
Er wordt gewerkt aan een definitief stelsel waarin u belasting betaalt over uw werkelijke rendement (inclusief vermogensaanwas). De invoeringsdatum is meermaals uitgesteld; tot die tijd geldt het overbruggingsstelsel met forfait én de mogelijkheid tot OWR.